AJ in de PPL

Trefwoorden en long tail.

2008-07-31T15:57:00.002+02:00

De discussie rondom het functioneren van de 'long tail' in bibliotheken is uit het centrum van de aandacht verdwenen. Maar volgens mij is het 'long tail' principe in bibliotheken juist goed te gebruiken. Ik denk namelijk dat de aandacht van gebruikers voor het uitzonderlijke in een bibliotheek er voor zorgt dat die gebruiker terugkomt. En wat is daar nu beter voor te gebruiken dan het 'long tail' mechanisme.

Natuurlijk, het is altijd al mogelijk geweest niches in de bibliotheekcollectie te vinden, zoeken op een woord of misschien zelfs trefwoord levert ook niches (zeg de staartpunt van de 'long tail') op, maar eigenlijk heeft dat een hoog toevalskarakter. Bovendien is bij grotere resultaten het nog maar de vraag of je als gebruiker de niche herkent? Dat vraagt namelijk een meer grondige en dus tijdrovende beschouwing van het zoekresultaat.

Ik heb hierboven bewust het woord 'trefwoord' gebruikt, want behalve woorden uit de titel is het in menig bibliotheek natuurlijk ook mogelijk om op trefwoord te zoeken. Als je op zoek bent naar publicaties over een bepaald onderwerp dan zou het zoeken op trefwoord een betrouwbaar resultaat op moeten leveren, toch? En wat zou het toch mooi zijn als je 2 trefwoorden kon gebruiken om gebruikers te attenderen op niches, maar dan specifiek aangeduid als niche? Dus niet van zoek het maar uit, bedenk zelf een setje van twee trefwoorden en dan, hier heb je 378 titels en dan, bekijk zelf wat er uit springt of juist wat versluierd is.

Ik denk dat het mogelijk is om dat te doen. Maar voor dat ik uitleg hoe een en ander in zijn werk gaat, moet ik vertellen dat uniciteit met betrekking tot een combinatie van twee trefwoorden minstens twee aspecten kent. Enerzijds moeten we rekening houden met trefwoorden die vaak tot zeer vaak worden toegekend, maar zelden gecombineerd worden en anderzijds zijn er trefwoorden die zelden gebruikt worden, maar relatief vaak gebruikt worden in combinatie met één ander vaker toegekend trefwoord. In beide gevallen levert dat een unieke set op, een niche zou je kunnen zeggen.

Voor het eerste geval kan ik als voorbeeld 'human rights' en 'cartels and monopolies' noemen. Beide trefwoorden worden in de bibliotheek van het Vredespaleis geregeld toegekend, maar gecombineerd slechts zelden. Voor het tweede geval, wederom 'human rights' en dan 'convention on asylum Havana 1928', waarbij het laatste trefwoord de afgelopen jaren slechts één keer werd toegekend.

In een php programma heb ik gepoogd verhoudingswaarden vast te stellen die ik kan gebruiken om uniciteit vast te stellen. Vanaf 1 januari 2004 tot en met 31 juli 2008 heb ik alle trefwoorden en de publicaties waaraan zij zijn toegekend verzameld in een MySQL database. Dat levert een tabel op met ruim 656.000 trefwoorden. En dan is het verder een kwestie van goochelen met cijfers om het simpel uit te drukken.

Ter illustratie het eerste voorbeeld. Het starttrefwoord 'human rights' komt 11612 keer voor in de database, het tweede trefwoord 'cartels and monopolies' 1346 keer. Beide trefwoorden zijn dus geregeld toegekend de afgelopen viereneenhalf jaar. Gecombineerd komen de trefwoorden echter slechts 2 keer voor met een verhoudingswaarde (aantal gecombineerde hits gedeeld door totaal aantal van het tweede trefwoord, dus 2:1346) van 0.0014858841010401. Het tweede voorbeeld, 'human rights' komt dus 11612 keer voor en 'convention on asylum Havana 1928' 1 keer, de verhoudingswaarde is dan 1.

Op een schaal van 0 tot 1 kunnen we stellen dat een verhoudingswaarde dicht bij 0 een redelijk unieke set titels oplevert, hetzelfde geldt voor een verhoudingswaarde 1 of dicht bij 1. Het is natuurlijk wel lastig vast te stellen waar de grenzen liggen. Die zullen wel vlotten naar mate het aantal initiële hits, dus het aantal van het starttrefwoord verschilt. In principe maakt het echter niks uit. Als ik het resultaat beperk tot de eerste, zeg 5, laagste verhoudingswaarden en tot de 5 hoogste verhoudingswaarden, dan heb ik in ieder geval een staartpunt te pakken. En dit is volledig te automatiseren.

Ik stel mij zo voor dat ik dit script verder uitwerk en verbeter en dan beschikbaar stel op onze website. De gebruiker geeft een trefwoord op en vervolgens wordt na enige tijd een setje titels getoond dat voldoet aan de boven beschreven verhoudingswaarden. Uitgewerkt: gebruiker geeft het trefwoord 'environmental law' (1280 keer toegekend) en ziet onder andere in het resultaat dat de United Nations (4624 keer toegekend) zich niet zo veel gelegen laat liggen aan het milieu (1 publicatie met gecombineerde trefwoorden, verhoudingswaarde 0.00021626297577855).

Althans, zoals weerspiegeld in onze catalogus.

Ideetje!

2008-07-25T11:18:00.004+02:00

Het schoot mij net te binnen dat het mogelijk is om Twitterfeed te gebruiken om twitters/tweets van diverse blogs te genereren en die als het ware door te sturen naar een Twitter user! Maar de vraag is natuurlijk of dat nou zo wenselijk is?

Ikzelf vind het plezierig om via Twitter geinformeerd te worden, maar als het over blogs gaat, kunnen we natuurlijk gebruik maken van rss readers als Bloglines en of Netvibes. Dus waarom zou je dat nu doen?

Het enige waar ik op kan komen is de gratis smsfunctie van Twitter. Als je in je account hebt aangegeven dat je een sms wilt over de twitters/tweets van een bepaald iemand of iets, dan ontvang je dus zo de relevante twitters ook op je mobiel en dus waar je ook bent.

Hoe werkt dat in de praktijk? In de bibliotheek van het Vredespaleis hebben we een Twitter bibliotheek account onder de welluidende naam 'peacepalace'. Met dit account volgen wij niemand, we plaatsen alhier alleen mededelingen. In de bibliotheek wordt sinds een paar maanden een blog onderhouden onder de naam peacepalacelibrary-weekly. De bibliotheek heeft ook een Twitterfeed account en daar hebben we een feed aangemaakt op deze blog. De feed checkt iedere 30 minuten of er een nieuwe blog is verschenen en als dat het geval is dan wordt er een twitter van het nieuwe schrijfsel 'opgestuurd' naar het account 'peacepalace'. So far so good, maar omdat ik in mijn persoonlijke twitter 'peacepalace' volg en ik in die persoonlijke twitter voor 'peacepalace' het 'device on' heb aanstaan, krijg ik ook een sms! Hoef ik dus niet achter een pc of laptop te zitten om op de hoogte gehouden te worden van die nieuwe blogs.

Trouwens, als je in het bezit bent van een ipod touch met wireless internetverbinding of misschien al een iphone met daarop Twitterific geinstalleerd dan kan in een moeite door niet alleen de twitter gelezen worden maar ook de blog zelf. Ik denk dat een beetje geavanceerde andere telefoon ook wel een heel eind komt.

Bloggen in de PPL

2008-07-10T09:34:00.003+02:00

Het begint er een beetje op te lijken! Na de drukke werkzaamheden rondom de inrichting en presentatie van de nieuwe website is in de bibliotheek van het Vredespaleis een groepje collega's aan het bloggen geslagen.

Aan het begin van dit jaar werd door Rob Coers voor deze groep mensen een ietwat uitgeklede versie van 23 dingen gepresenteerd, gedurende een viertal dagen, verspreid over vijf weken. Wat is blijven hangen is, hoe om te gaan met wiki's, hoe gebruik te maken van delicious en natuurlijk hoe te bloggen.

De wiki's worden gebruikt om handleidingen te maken, afstreeplijsten en dergelijke. En dat allemaal in de public domain sfeer zal ik maar zeggen. En voor -nu nog- intern gebruik.

En del.icio.us wordt op grote schaal ingezet in de rubriek "links" op onze nieuwe website (nu een maand geleden in de lucht gekomen). Kijk daar maar voor het gebruik van del.icio.us in onze website. Een aandachtige lezer, maar ook een minder aandachtige lezer ziet op de desbetreffende bladzijde in feite twee tagclouds, nu nog een beetje te dicht op elkaar geplaatst, maar dat veranderen we nog wel.

De bovenste is statisch, gewoon door ons webteam in elkaar geschroefd, het ziet er redelijk dynamisch uit, is dat echter niet, misschien toch geen blijvertje. Daaronder een echt dynamische tagcloud, zo uit del.icio.us geimporteerd, aldus altijd de actuele stand van zaken presenterend. We hebben hier in huis ook een del.icio.usbeheerder, maar het staat iedere collega vrij aanvullingen dan wel mutaties aan te brengen.

En hoe zit het met het gebruik? Volgens Google Analytics: "Deze pagina is 2.299 keer bezocht via 79 URL's" sinds 6 juni jongstleden. Voorwaar geen slechte score. Volgens datzelfde GA bedraagt het weigeringspercentage (wat een ongelukkige term is dat toch) 4,5%. Het weigeringspercentage geeft aan dat gebruikers, eenmaal op een bepaalde webbladzijde aangekomen, blijven dan wel weggaan van de site vanaf die webbladzijde. Schijnt in Nederland gemiddeld zo rond de 70% te liggen. Dan is die 4,5% dus goed, erg goed zelfs. Anders gezegd met klikt door op een delicious link.

Het bloggen dan. Iedere bibliotheek probeert zich/haarzelf te profileren. Vlot lopend catalogus systeem, vlotte bediening, vlotte en eenvoudig te begrijpen website en ga zo maar door. Iedere bibliotheek moet ook de eigen collectie (papier en digitaal) in de etalage zetten, maar tegelijkertijd ook in kunnen springen op actuele gebeurtenissen.

In de bibliotheek van het Vredespaleis is gekozen voor het blogmedium om dat te doen. Men blogt in Blogger. Een van de belangrijkste argumenten is dat blogs in Blogger onmiddellijk worden geindexeerd door Google. Op onze website verschijnt automatisch de laatst geschreven blogentry (Last blog entry) op een paar veelgelezen bladzijden en vanuit het menu kan een lijstje opgevraagd worden van de laatste zes blogentries, ook automatisch. Vanuit beide presentaties op de website kan worden doorgeklikt naar de blogentry in Blogger.

Het groepje bloggers houdt de actualiteit in de gaten en bepaalt of een bepaalde gebeurtenis kan leiden tot het presenteren van de eigen collectie. In een kort verhaal wordt verwezen naar de gebeurtenis, er wordt getagged volgens ons eigen trefwoordensysteem en -waar het ons in eerste instantie om te doen is- in de tekst worden links aangebracht rechtstreeks naar de catalogus. Kortom we nemen trefwoorden op in de tekst en gebruiken de trefwoorden om vanuit de catalogus een set met relevante titelbeschrijvingen te tonen. Worden die trefwoorden tenminste ook nog op een andere manier gebruikt!

Facebook en contact

2008-05-08T10:17:00.002+02:00

Het Vredespaleis huisvest onder andere ook De Haagse Academie voor Internationaal Recht. De Academie organiseert ieder jaar weer een reeks colleges, ook bekend onder de aanduiding 'zomercursussen'. De onderwerpen, dit jaar 15 verschillende, hebben uiteraard een internationaal juridisch karakter. Dit jaar komen onder andere de volgende onderwerpen aan de orde: "Protecting Children and Preventing Abduction: The Experience with International Instruments" en "Disputed Islands in the South China Sea and Southeast Asia under International Law".

De, meestal jonge, deelnemers aan deze zomercursussen komen van overal. En u raadt het al, niet alleen wordt er kennis opgedaan, er wordt natuurlijk ook gewerkt aan het opbouwen van vriendschappen en netwerken. Je weet immers maar nooit hoe handig dat kan zijn als je wilt gaan jobhoppen.

De Akademie heeft het nut van het onderhouden van contact tussen de studenten altijd al onderkend en daarom bestaat er dan ook een alumnivereniging. Er was zelfs een website, maar die werd helaas niet zo goed onderhouden en we weten wat er dan gebeurt. Wat nog rest is een eenvoudige tekst met wat algemene informatie. De rest is weg, foetsie! en dus is het lastig om contacten met je cursusgenoten te onderhouden.... zou je zeggen.

Enige tijd geleden meldde ik mij aan in Facebook namens de bibliotheek van het Vredespaleis en natuurlijk keek ik zo eens rond in de 1000den groepen die daar bestaan. En, jawel hoor, een groep met de naam "Hague Academy of International Law" met de aanduiding Student Groups - Alumni Groups borrelde zo op op mijn beeldscherm. Inmiddels staat de teller op 218 studenten, waaronder ikzelf, hoewel ik nooit deelnemer ben geweest aan een van die zomercursussen. Even in de gaten houden wat daar gebeurt.

De problemen rondom het inrichten door de Akademie van een informatiekanaal voor oud studenten worden dus opgelost door de studenten zelf. Mooi!

Tweets en standpunten

2008-04-01T10:57:00.002+02:00

Ik heb ooit een tweetscan aangemaakt op het woord "librarian" (http://www.tweetscan.com). Een keer per dag ontvang ik dan ook een email met daarin een samenballing van de tweets waarin dat woord -een dag eerder- voorkwam. Soms staan daar nieuwsgierig makende opmerkingen in en dan klik ik, als er een (tiny)url in staat tenminste.

Vandaag werd mijn aandacht getrokken door de volgende tweet:

I had forgotten how valuable that site can be for info. Another gem is http://www.digital-librarian.com/

Een juweeltje daar voor mijn ogen! Maar toch was het een teleurstelling. Niet dat de informatie gedateerd was of zo, integendeel, maar die interface, daar lusten de honden geen brood van. Vind ik.

Een alfabetische lijst met links is zeer nietWEB2.0 anno 2008, toch? En bovendien is in ieder geval in de rubriek Judaism een elementaire fout gemaakt. Het merendeel van de links daar gaat helemaal niet over het jodendom. Spielberg komt langs, de Endlösung in alle ins and outs natuurlijk, genealogie, de British Library (want die hebben daar 'joodse' boeken). 'Jodendom' is een benaming voor een godsdienst. Niet een aanduiding voor 'joodse cultuur'.

Niks juweeltje op dit punt, dus gauw naar de rubriek 'Librariana'. Een neutrale term voor alles wat met bibliotheken te maken heeft. Even gecheckt of er veel links zijn naar WEB2.0 applicaties in bibliotheken. Aanvankelijke opluchting -er was een entry 'blogs' in de alfabetische lijst met wel twintig verwijzingen naar specifieke voorbeelden- maakt toch plaats voor wederom teleurstelling. Communicatie is opgevat alleen in technische zin, begrippen als tagging, social software, niets nada. Wel Librarything en andere social cataloging sites (Shelfari bijvoorbeeld) en een beperkt aantal verwijzingingen naar wiki's en Wikipedia.

Hoewel we bedolven worden onder de links, mist een moderne 'librarian' toch een heleboel. Wegwezen dus.

Nee, dan een blog over librarians die ik in een andere tweet onder ogen kreeg, http://beachedlibrarian.wordpress.com/2008/03/29/what-makes-a-librarian/

In deze blog een reeks opmerkingen over de discussie die -kennelijk- in de VS wordt gevoerd over wie nu eigenlijk een echte librarian is. Is dat iemand met een gedegen opleiding die gericht is op theorie en management (Masters of Library (and Information) Science, hoger gewaardeerd) of is dat iemand die het edele handwerk verricht, bijvoorbeeld de feitelijke catalogisering van een publicatie (Library and Information Technology (LIT), lager gewaardeerd).

In de blog wordt eigenlijk bepleit om geen onderscheid te maken en ik sluit me daar van harte bij aan. Een catalogisant die zich ten volle bewust is van de repercussies van zijn/haar werk voor het voeren van een moderne, digitale, volledig WEB2.0 bibliotheek, is goud waard. Een directeur-bibliothecaris die zich ten volle bewust is van de gevolgen van zijn/haar beleidsbeslissingen voor diezelfde catalogisant, of voor een systems librarian, is dat ook.

Kortom, waar een tweet al niet toe kan leiden!

Gebruik en CMS

2008-03-20T10:59:00.003+01:00

In de bibliotheek van het Vredespaleis zijn we onlangs gestart met het opbouwen en inrichten van een geheel nieuwe website. Één van de belangrijkste argumenten om dat te doen is een beheersmatige. Het zelf maken van html, xml, txt, php files en het 'met de hand' distribueren van dergelijke files over de webserver wordt op de lange duur een lastig te beheren geheel. Vooral ook als het omwille van de tijd niet altijd goed mogelijk is een actuele administratie bij te houden.

Maar er is nog een ander argument. Het gebruik. Nu mogen wij hier beslist niet klagen over het gebruik van onze website en de services aldaar aangeboden. Ter illustratie: in 2003 werd een totaal aantal hits gemeten op www.ppl.nl van 350.000 exclusief crawlergebruik. In 2007 was het aantal hits opgelopen tot 3.500.000 hits, een vertienvoudiging dus in 5 jaar tijd. Het zijn echter niet de aantallen, maar de duur van het verblijf op onze website die ons zorgen baart. Bezoekers verblijven vandaag de dag nog maar iets meer dan 2 minuten op onze website en bekijken dan bijna 2 en halve bladzijde. In 2006 was dat respectievelijk iets meer dan 3 minuten en bijna 3 en een halve bladzijde. In twee jaar tijd op dit punt een forse terugval dus.

Omdat wij hier vinden dat we toch wel iets meer te beiden hebben dan tweenen een halve bladzijde per bezoeker in korte tijd, besloten we dat een nieuwe website met meer dynamiek het middel is om meer gebruikers langer vast te houden. En dat een CMS die dynamiek moet kunnen bieden, omdat immers middels een dergelijke tool meer mensen kunnen bijdragen aan die dynamiek. Bovendien kan met een dergelijke manier van werken, dus met een CMS, een flink stuk beheer uit handen worden genomen. De tijdwinst kan worden gebruikt om al het 2.0 moois een plek te geven in de nieuwe opzet.

Blijft natuurlijk staan dat een bibliotheek wel gevonden moet worden en daarom is het artikel van Joan Smith en Michael Nelson, Site Design Impact on Robots erg interessant. In een experiment dat een jaar duurde onderzochten beiden het gedrag van de robotcrawlers van de drie grote partijen Google, Yahoo en MSN bij nieuwe websites. Er blijken verschillen te bestaan tussen websites die breed worden opgezet (zeg maar met directories in hooguit een paar 'lagen' op de webserver) en websites die diep zijn opgezet (zeg maar met directories die steeds dieper 'aftakken'.

De vraag is voor ons nu, hoe zit dat met een CMS, waarbij de directory structuur oppervlakkig zal zijn, maar waarbij ook de teksten feitelijk niet in die structuur zijn opgenomen? Opgeborgen als die teksten zitten in een database. Ik begrijp wel dat die teksten vroeg (Google) of laat (MSN, Yahoo) uiteindelijk meegenomen worden door de crawlers, maar hoe snel precies, weet ik niet. Daarover vind ik niks in het genoemde artikel van Smith en Nelson.

Uitgevende bibliotheken

2008-02-26T09:26:00.004+01:00

Vorige week donderdag 21 februari heb ik het symposium "Rethinking the Library", gehouden in het gloednieuwe Forum gebouw van de universiteit van Wageningen, bijgewoond. Het programma bestond uit de volgende onderdelen:

De digitale bibliotheek van Wageningen UR - Peter van Boheemen/Irene Veerman
Transforming knowledge services for the digital age: redefining the research library - Peter R. Young
Topstukken uit de collectie van Bibliotheek Wageningen UR - Liesbeth Missel
De bibliotheek als uitgever - Leo Waaijers
Nieuwe diensten voor bibliotheken: onderzoeksevaluatie - Wouter Gerritsma
Digitaal of sacraal - Paul Wintermans

Elders is al uitvoerig stitlgestaan bij dit symposium, al tijdens de voordrachten werd er druk geblogged en de achterblijvers konden toch 'meedoen' door de levende beelden via het internet te volgen. Aan het begin van de ochtend werd ietwat besmuikt door de dagvoorzitter gemeld dat er 'al' twee kijkers waren. Welnu, één van die kijkers en luisteraars zat toevallig wel in de bibliotheek van het Vredespaleis. Ik had aan collega Evelien dus niet zo veel nieuws te vertellen de andere dag!

In de blog van Gerard Bierens wordt het congres uitvoerig besproken, maar interessant is dat hij zijn verhaal begint met de titel Rethinking the Library. Hij komt tot de conclusie dat de WUR hiermee een verwijzing maakte naar een motto, 'herdefiniëring van de bibliotheek'. Ik ben het met hem eens, met dien verstande dat de herdefiniëring dan ook betrekking moest hebben op een uitgebreider takenpakket van de een bibliotheek en op een andere, moderne manier aangeboden.

Jammer is dan wel dat slechts twee van de bijdragen, boven genoemd, inderdaad te rangschikken zijn onder mijn algemene begrip van de 'herdefiniëring', de lezingen van Leo Waaijers en van Wouter Gerritsma, die eigenlijk heel goed in elkaars verlengde liggen. Denk bijvoorbeeld aan de 'impactologie' van Waaijers in relatie tot de bijdrage van Wouter over impactfactoren en de complicaties daaromtrent.

Natuurlijk is het goed om eens te zien -als bouwer van een digitale bibliotheek- hoe anderen zoiets in elkaar schroeven (Peter van Boheemen, met maar liefst 8 fte, daar ben ik dus jaloers op) of om een inkijkje te krijgen in de amerikaanse situatie (Peter R. Young). En als oud adjunct-conservator van de oosterse afdeling van de bibliotheek in Leiden is het altijd interessant om eens kennis te nemen van andere topstukken dan alleen geïllustreerde, 13de eeuwse, hebreeuwse handschriften. En wat de beweegreden (oa de bibliotheek zoals beschreven en getoond in de naam van de roos) zijn voor een architekt om te komen tot een gebouw als het Forum gebouw.

De rol van de bibliotheek in het publiceren op een wetenschappelijk verantwoorde manier, zoals bedoeld door Leo Waaijers, is niet nieuw. Ik herinner mij daarover al eens gediscussieerd te hebben einde jaren negentig van de vorige eeuw. Zij het, dat toendertijd in die discussie een rol was weggelegd voor de Leidse universiteit en dat niet werd gedacht aan een specifieke rol voor de universiteitsbibliotheek. Als zodanig is dat, voor mij althans, een nieuw perspectief.

En eigenlijk ligt het ook voor de hand om bibliotheken hier een rol te laten spelen. Juist daar zit de algemene expertise, zit de algemene kennis over wat uitgevers willen en doen, is bekend wat bibliotheken ter beschikking moeten en kunnen stellen, bestaat kennis over het toekennen van metainformatie en thesaurering en bestaat de mogelijkheid tot toegang tot allerlei informatie. Het zijn ook bibliotheken die korte lijntjes hebben op auteurs, ik ga er namelijk zonder meer van uit dat de auteurs en aspirant auteurs verbonden aan -breed geformuleerd- een researchinstituut gebruik maken van bibliotheekdiensten die door datzelfde instituut ter beschikking wordt gesteld.

En wat betekent dat nu voor de bibliotheek van het Vredespaleis? Onze bibliotheek heeft een status aparte. Niet verbonden aan een onderzoeksinstelling en dus geen onderzoekers, bijgevolg geen studenten die een jaar of vier vijf gebruik maken van de bibliotheek. Onze gebruikersgroep is een sterk vlottende groep. Wat ik hiermee wil zeggen is dat bibliotheken inderdaad uitgevers kunnen worden, maar dat dat niet geldt voor alle bibliotheken. Zo zie ik bijvoorbeeld ook de grotere openbare bibliotheken geen rol van betekenis gaan spelen in de uitgeverij. En dat betekent dus dat wat Leo Waaijers stelt, alleen geldt voor bibliotheken die gelieerd zijn universiteiten en misschien nog voor bibliotheken behorende bij archieven en musea.

Wordt het een blog of een wiki?

2008-02-14T08:53:00.003+01:00

In de blog Marcus' World van Marcus Banks? een interessante bijdrage met de titel: "Why Professional Librarian Journals Should Evolve into Blogs".

In zijn betoog draagt Marcus argumenten aan ten faveure van blogging ten opzichte van publiceren in tijdschriften, ook e-tijdschriften veronderstel ik.

Kort samengevat:
Voor

blogs are among the most vibrant library literature today
peer review should be a post-publication process, rather than a pre-publication process that sometimes drags out for many months.

Contra

Most people will prefer to publish in established journals rather than an unestablished blog
All of the supporting structures--from PubMed citations to tenure requirements--favor the traditional journal
Blogs are ephemeral; they come and go at the speed of light.

Met de standpunten die pleiten voor blogging ten opzichte van traditioneel publiceren ben ik het volledig eens.
Met de standpunten die pleiten tegen blogging ten opzichte van traditioneel publiceren ben ik het ook volledig eens.

Althans nu. Het enig wat wij moeten doen is dus de contrastandpunten wegnemen.

Simpel is het niet, want je zou bijvoorbeeld ook eens aan een wiki als publicatiemedium kunnen denken. En dat doet Marcus niet.

Daarom snap ik de reactie van iemand in een blog met verwijzing naar de blog van Marcus wel:

"Frankly, this comes into conflict with the crowd who think everything's going to turn into a wiki. Personally, I'd be happy with microfilm."

Overduidelijk zullen we hier nog vaker over horen (tijdens congressen, dicussies op de gang) dan wel lezen (in wiki's, blogs, pdf's, e-journals).

Bibliotheken moeten socialer worden!

2008-02-13T10:44:00.002+01:00

Bibliotheken moeten socialer worden, dat hoor ik vaak genoeg, maar het probleem is natuurlijk, hoe dan? of waar dan? Op de vraag 'hoe' kan relatief eenvoudig een antwoord gegeven worden. Er zijn tal van mogelijkheden: SecondLife, Hyves, Facebook, MySpace, Linkedln, keuze genoeg zou ik zo zeggen. Regelmatig hoor ik ook zeggen dat bibliotheeken daar moeten zijn waar de klanten zijn. In het geval van de bibliotheek van het Vredespaleis is dat in ieder geval niet Hyves (gelukkig maar, want Hyves heeft naar mijn smaak wel een erg hoog hartjes- en zuurtjesgehalte), want het merendeel van onze klanten komt niet uit Nederland. Maar als er een afvalt dan blijven er nog genoeg over. En om nu in al die gemeenschappen te gaan zitten..., zoveel tijd hebben we nu ook weer niet.

Als je als bibliotheek besluit om bijvoorbeeld in drie internationaal actieve, sociale gemeenschappen te gaan zitten, dan ligt het voor de hand om de onderhoudslasten ook over drie mensen te verdelen. Maar niet overal vind je zomaar drie --laten we zeggen-- beheerders. En waar begin je dan mee?

Hier in de bibliotheek van het Vredespaleis is nu alvast een start gemaakt met Facebook. Waarom? Omdat bleek dat een student die straks in de zomer de Haagse zomercursussen 2008 gaat bijwonen al een groep in FB had aangemaakt voor een onderdeel van die cursussen. Ik heb als een haas die groep aan mijn proefiel toegevoegd en onmiddellijk nog een paar nieuwe groepen gemaakt. En vervolgens op de website een verwijzing gemaakt naar een stel van die groepen. en in de groepen over en weer ook. Nu maar afwachten.

Afwachten? Is dat eigenlijk wel een goed idee? Afwachten is juist geen goed idee, denk ik, de deelnemers in FB willen juist geinformeerd worden, willen op de hoogte blijven alles en iedereen. Dus hup, ook maar een vloertje gelegd in die groepen, verwijzingen gemaakt naar de website, een discussie geinitieerd. Nog een page gemaakt, want instellingen kunnen eigenlijk niet zo gemakkelijk aanmelden. Instellingen kunnen wel een aangepast aanmeldingsformulier gebruiken waardoor een 'page' ontstaat en daar kunnen facebookers dan weer fan van worden.

Zoiets kost tijd. En als je besluit om ook nog twee andere gemeenschappen te gaan deelnemen, kost dit alles drie keer tijd. En dan heb ik het over de overhead nog niet gehad. Overleg om in drie gemeenschappen de eenheid te waarborgen, de snelheid, en de uitwisseling van informatie en kwaliteit, want daar gaan we toch voor nietwaar? Als individu kan je jezelf toestaan 'verschillende gezichten' te hebben, als bibliotheek niet.

Zomaar een gebruiker van de KB

2008-02-05T08:07:00.002+01:00

Ik had al eerder van tweetscan gehoord, maar zonet eens even naar zitten kijken en een scan uitgevoerd met het woord 'bibliotheek'. Je moet toch wat verzinnen nietwaar. Onmiddellijk succes, tientallen tweets met daarin het woord 'bibliotheek'. Ik moet het hier toch maar even kwijt, sorry KB:

"nu in de koninklijke bibliotheek in Den Haag op onderzoek uit voor eindexamen en kennis maken met het absurde chaotische biebsysteem."

een tweet van marijkevg van jongstleden 31 januari.

Niet duidelijk wordt natuurlijk of zij met systeem de OPC bedoelt of misschien wel de hele website of misschien wel alles in de KB.

Later, 4 februari, wist Marijke nog te melden:

"mezelf verdiepen in de koninklijke bibliotheek van Den Haag, meters informatie hebben die!"

Misschien dat Marijke ook nog eens kan twitteren over het gemak waarmee ze die meters info heeft gevonden?

Zo werkt tagging

2008-02-01T08:35:00.000+01:00

Een schets.

De afgelopen maandagen en de komende maandagen geeft Rob Coers hier in de bibliotheek van het Vredespaleis een aantal cursussen. Blogging, tagging, social bookmarking, dat soort dingen. Om de collega's hier een handje toe te steken, blog ik zo nu en dan op de door Rob ingerichte tijdelijke groepsblog. Deze blog wordt gebruikt voor de vingeroefeningen, zal ik maar zeggen. In de bibliotheek bestaat gepaste gereserveerdheid omtrent het verschijnsel 'tagging'. Om toch eens naar de mogelijkheden van tagging te verwijzen, schreef ik onderstaande interne blog. Het leek me leuk die eens te delen met 'buitenstaanders'.

Niet lang geleden werden in een samenwerkingsverband tussen Flickr en de Library of Congres 3100 foto’s van de LoC geplaatst op Flickr. Bij de bekendmaking van deze gebeurtenis werd het internet publiek van harte uitgenodigd de foto’s van commentaar en tags te voorzien. Aan die oproep werd gehoor gegeven.

Ter illustratie de volgende foto:

Op de foto staat een optocht afgebeeld, die werd gehouden in 1 mei 1911, zoals aangeduid op de foto. Dit gegeven en de aanduiding Labor Union Parade doet al een en ander vermoeden, denk ik zo.

De tags die in de afgelopen periode werden toegekend zijn en daarin schermert ook al de 1 mei parade door:

Library of Congress, 1911, labor, union, parade, New York, hebrew, signs, march, May day, nyc, umbrella, Yiddish, Lofts to let, der yidisher beker, yunge korbones, child, crowd, pedestrians, white, Appraiser, NY, New York City, united hebrew trades, triangle shirtwaist, vintage, america, USA, 1910s, street.

De fijnmazigheid van de tags is opvallend. Wat te denken van 'zolders te huur' of 'driepuntsschorten'.

Een opmerking van een webgebruiker biedt nog veel meer informatie hier, ik citeer Flickr:

“This article from the NY Times - dated May 2, 1911 - appears to detail this parade. It calls it the "annual Socialist and organized labor May Day parade" which included "10,000 trade union members of both sexes." The parade paid special tribute to the victims of the recent Triangle Shirtwaist Factory fire (as noted above). The article mentions that the parade passed the scene of the fire (the Asch building at Greene St. & Washington Pl.). Also, with regard to the umbrellas in the photo, the article states that a heavy rain began to fall as the parade approached Union Square.”

Ik googlede de tag der yidisher beker, de joodse bakker, en kreeg twee resultaten terug, één die verwijst naar de foto op Flickr en één die verwijst naar Google books.

In het boek United States Jewry, 1776-1985 / Jacob Rader Marcus, 1989, ISBN 0814321860, op blz 262 wordt gesproken over een Joodse bakkers vakbond met een eigen blad, “Der yidischer beker”, de joodse bakker. Die vakbond deed dus mee aan de optocht met borden, schorten en al.

En zo komt alles bij elkaar:

Blogs in de wetenschap

2008-01-23T12:18:00.000+01:00

Er is de laatste dagen een hoop te doen over het artikel "Blogs uit het lab : wetenschappelijke weblogs worden steeds invloedrijker" van Carola Houtkamer dat verscheen in de Wetenschap & Onderwijs bijlage van NRC Handelsblad, 19-20 januari 2008. Er is flink over geblogd en hier in huis speelde het een rol in de cursus die Rob Coers geeft aan een groep medewerkers van de bibliotheek van het Vredespaleis.

Ik vind het een prima artikel!. Punt uit. En met enkel deze mededeling kom ik natuurlijk niet weg (vrij naar Wow!ter, 21 januari).

Natuurlijk hebben diegenen die vinden dat het artikel -laat ik zeggen- eenzijdig is, dat vooral verwezen wordt naar Amerikaanse voorbeelden van wetenschappelijke blogs, gelijk. Maar het is nu eenmaal een gegeven dat men in het buitenland op sommige punten wat voorloopt op de Nederlandse situatie. Dan drukt een dergelijk artikel ons juist met de neus op de Nederlandse feiten. Je kunt natuurlijk ook nog zeggen dat na onderzoek door de journaliste best wat meer Nederlandse 'science-blogs' gevonden hadden kunnen worden. En dat is ook juist.

Maar waarom eigenlijk? Het gaat toch om het signaleren van een tendens, in de Verenigde Staten wat eerder in gang gezet? Dat er wetenschappers zijn die (een deel van) hun werk willen delen of daar in ieder geval over willen communiceren? Maar ook dat wetenschappers huiverig zijn om over hun werk te praten uit angst voor het wegkapen van een goed idee.

Het lezen van een dergelijke blog is een middel om geinformeerd te blijven, om op ideeen te komen, om gedachten te ordenen, om kennis te verwerven, om te beseffen dat je zo nu en dan je eigen werk anders moet inrichten. Om kritisch te leren zijn bij bepaalde beweringen ook. Let wel, een wetenschapsblog biedt vrijwel nooit diepgaande kennis. Daar bestaan andere, beproefde kanalen voor.

In feite speelt een artikel in de wetenschapsbijlage van de NRC, of waar dan ook, een zelfde rol. Ter illustratie, links onder het artikel van Carola Houtman staat een korte bijdrage van George Beekman, toch geen kleine jongen, met de titel "Hubble ontdekt eerste dubbele Einsteinring". In het artikel staat dat er de afgelopen twintig jaar meer dan honderd ringen zijn gevonden, de ene ring wat beter dan de ander, maar toch. Dat lijkt mij in tegenspraak met elkaar of heeft misschien de Hubble voor het eerst een ring gezien?

Verder meldt George dat het een heel zeldzaam verschijnsel is. Nu wil ik wel aannemen dat een honderdtal observaties in een wereld waar aantallen en afstanden in triljoenen worden uitgedrukt met een gerust hard zeldzaam genoemd kunnen worden. Maar het gegeven dat drie op een lijn staande sterrenstelses (alleen zo wordt het licht van de achterliggende sterrenstelels door het dichtstbijzijnde stelsel afgebogen tot een ring) een zeldzaamheid is gaat er bij mij niet in. Als die Hubble 5.000.000 lichtjaar verderop zijn rondjes had gedraaid, dan kijkt die telescoop toch naar een heel ander plaatje met andere en misschien veel meer samenstanden, toch?

Is dat artikel van Beekman nu een waardeloos artikel, omdat hij iets niet zegt? Is dat artikel van Houtekamer nu een flutartikel, omdat zij iets niet uitvoerig genoeg heeft gedaan? Verkopen zij beiden onzin? Dacht het niet.

En dat brengt mij op het recensieartikel (op drie boeken) van Warna Oosterbaan met de welluidende titel "www . ikhebaltijdgelijk . nl : Twee studies betogen dat de internet-democratie veel te ver is doorgeschoten", verschenen in de Boekenbijlage (p. 8-9) van NRC Handelsblad op 11 januari 2008. Rondom dit artikel heb ik geen blogstorm waargenomen. En die had ik nu juist in de bibliotheekwereld verwacht! Het gaat namelijk om kwaliteit. En daar gaan we in bibliotheekland toch voor?

De internetdemocratie schiet door. Het gezag van experts, zoals bijvoorbeeld wetenschapsjournalisten, wordt ondermijnd door oppervlakkige wiki's en rancuneuze weblogs. Dergelijke geluiden trouwens ook in het artikel van Houtekamer, maar dit terzijde. Zijn de lezersrecensies bij Amazon op een geschiedenis boek nu slechter dan een recensie van een gewaardeerd historicus in een gedegen wetenschappelijk tijdschrift? Dat weten we niet zeker.

In feite wordt door Oosterbaan aandacht besteed aan boeken die WEB 2.0 ontwikkelingen zeer kritisch bejegenen. Er wordt getornd aan de zekerheid die veel webgebruikers menen te hebben. Maar er is een troost, zekerheid of kwaliteit kunnen bibliotheken volgens mij leveren. Ja, moeten bibliotheken ook leveren. Desnoods wijs je als informatiespecialist werkzaam in een WEB2.0 wereld op een boek uit 1953, dat ergens in een magazijn onder het stof ligt en dat je hebt gevonden in de handgeschreven notities van je hoogbejaarde voorganger. Kortom, blijf altijd kritisch.

Wat is WSWB ook al weer?

2008-01-10T20:30:00.000+01:00

WSWB staat voor Werkgroep Speciale Wetenschappelijke Bibliotheken. De leden van deze werkgroep komen geregeld bijeen om te spreken over de bijzondere positie van de kleinere, bijzondere bibliotheken in Nederland. En bijzonder is die positie! De bibliotheken zijn namelijk te klein voor het tafellaken, maar te groot voor het servet. Dat betekent bijvoorbeeld dat deze bibliotheken eigenlijk te klein zijn voor het aangaan van zware contracten met leveranciers van data. Maar toch wel weer zo groot dat de respectievelijke doelgroepen eigenlijk niet goed bediend kunnen worden zonder die zware contracten.

Het idee is nu dat een werkgroep of een samenwerkingsverband van dergelijke bibliotheken voldoende gewicht kan genereren om een serieuze gesprekspartner te zijn voor derde partijen. En dat lijkt succes te hebben. De WSWB is bijvoorbeeld nu formeel een aanspreekpunt voor de UKB bibliotheken. De UKB spreekt liever, begrijpelijk natuurlijk, met één organisatie dan met 25 kleinere bibliotheken. En er vindt inderdaad uitwisseling van informatie plaats tussen beide partijen.

In WSWB verband wordt verder gestreefd naar onderlinge uitwisseling van ervaringen, naar deling van kennis en naar informatieoverdracht op een wat algemener niveau. Zo staat bijvoorbeeld voor de eerstvolgende WSWB bijeenkomst het volgende op de agenda: "Hoe bied je elektronische publicaties aan aan de gebruiker?" Ter introductie wordt bij de vergaderstukken de volgende tekst meegeleverd:

Tegenwoordig wordt in iedere bibliotheek naast ‘papier’ ook ‘elektronisch’ aangeschaft. De vraag is dan vervolgens hoe deze twee dragers van tekst aan het publiek moeten worden aangeboden. Daar bestaan diverse mogelijkheden voor en die mogelijkheden worden in principe beïnvloed door de aard van de contracten die bibliotheken met leveranciers van elektronische teksten hebben afgesloten. Denk bijvoorbeeld aan toegang tot de e-documenten, is dat op ip-basis of is dat via username / password? Krijg je als bibliotheek altijd alle beschikbare teksten of is er sprake van laat ik maar zeggen een na-ijleffect? Wordt er met terugwerkende kracht oudere teksten geleverd of niet? Is het in de bibliotheek gebruikte bibliotheeksysteem ingericht voldoende mogelijkheden

Allemaal vragen rondom het elektronische document die van invloed zijn op de wijze waarop je als bibliotheek die documenten aanbiedt. Een complicerende factor daarbij is natuurlijk ook, dat de manier waarop leveranciers hun spulletjes aanbieden, verschilt. Bestaat dat aanbieden van de collectie uit het presenteren van een inhoudsopgave, een manier dus waarbij je afdaalt van algemeen naar bijzonder (tijdschrift, volume, issue, pagina(‘s)), al dan niet vergezeld van een beperkte zoekmogelijkheid op titelwoord of auteur. Of is er sprake van een uitgebreide zoekmogelijkheid waarbij naar hartelust kan worden gecombineerd met zoektermen, zowel in de metadata als in de teksten zelf?

Dan nog is er de mogelijkheid dat een e-pakket wordt geleverd dat opgeslagen is in een database, lokaal opgeslagen of bij de leverancier. Een pakket dat uit diverse soorten tekst kan bestaan, maar als één geheel wordt aangeboden. Bijvoorbeeld bepaalde e-tijdschriften gecombineerd met jurisprudentie en nationale en of europese wetsteksten.

Het ligt voor de hand dat de voor duur geld verworven e-teksten ook onder de aandacht gebracht moeten worden van ‘de gebruiker’. Bibliotheken hebben de mogelijkheid dit materiaal apart aan te bieden, in –eventueel doorzoekbaar gemaakte– overzichten met een link naar de provider, in de OPC met een link naar de provider, of beide.

Sommige bibliotheken maken ook beschrijvingen van tijdschriftartikelen die net als boeken en tijdschriften een plaats krijgen in de OPC. En dat kan uiteraard ook gedaan worden met ‘e-articles only’. Steeds meer leveranciers van elektronische data kunnen tegenwoordig trouwens ook beschrijvingen leveren in het MARC format, zowel op tijdschrift- als op artikelniveau. Kennelijk bestaat daaraan behoefte. Of wordt er juist een behoefte gecreëerd?

Dit brede, beslit niet volledig geschetste, scala aan mogelijkheden en moeilijkheden moet door bibliotheken worden aangepakt en tot een aanvaardbare oplossing worden gebracht. Hoe men dit in de bibliotheek van het Vredespaleis doet, hoort u op 16 januari aanstaande tijdens de vergadering van de Werkgroep Speciale Wetenschappelijke Bibliotheken.

Dat ziet er goed uit! Niet altijd maar alleen het wiel zien uit te vinden. Overleg, daar gaat het om. Samen staan we sterk of in ieder geval sterker.

Meer gebruikers, minder gebruikers.

2008-01-08T07:43:00.000+01:00

In Delen, privacy en vertrouwen in deze blog schreef ik op 2 november 2007:

De bibliotheek moet tekst leveren, al dan niet in e-vorm, maar verder heeft de gebruiker er eigenlijk niets te zoeken. Een gemeenschap vorm je elders, niet in een bibliotheekcontext

In feite is dit citaat niets anders dan een van mijn conclusies na het lezen van het rapport van C. de Rosa et al., Sharing, privacy and trust in our networked world : a report to the OCLC membership. Dublin, OH, OCLC, 2007.

In het commentaar merkte Wow!ter op:

Maar waarom lukt het dan wel op LibraryThing? Wat doet LT goed, wat bibliotheken hebben nagelaten?

Ik heb een tijdje zitten broeden op die opmerking. Ik vind eigenlijk dat je LT en een 'gewone' bibliotheek niet met elkaar kunt vergelijken. Het zijn wezenlijk verschillende begrippen. LT is geen bibliotheek, het is een catalogus met allerlei handige en minder handige toeters en bellen en niet meer dan dat. In tegenstelling tot gewone bibliotheken wordt er niet aangeschaft, wordt er niet uitgeleend, is er geen gebouw dat moet worden onderhouden en is er geen bibliotheekpersoneel.

Een bibliotheek wordt geacht de (e-)boeken- en (e-)tijdschriftencollectie in eigen bezit ter beschikking te stellen middels een fraai ingerichte etalage, met prachtige zoekmiddelen, met duidelijke en klantvriendelijke instructies en voor de eigen doelgroep. En met name dat laatste is van wezenlijk belang, de eigen doelgroep.

LT heeft een doelgroep, een zeer ruim op te vatten doelgroep, dat wel: "de boekenbezitter", wereldwijd. Veel bibliotheken hebben doelgroepen die een regionaal karakter hebben (provinciale bibliotheken, bijvoorbeeld). Andere richten zich meer op een onderwerp, bijvoorbeeld het internationale recht (de bibliotheek van het Vredespaleis bijvoorbeeld) en proberen wereldwijd te opereren. Weer andere richten zich op een deel van de bevolking, studenten en wetenschappers.

Bibliotheken moeten, om te kunnen blijven bestaan, zich profileren, maar dan wel voor een doelgroep die steeds kleiner wordt, als je het rapport van De Rosa mag geloven. Bibliotheken leggen zich zich daar terecht niet bij neer. Voor iedere bibliotheek is de profileerslag wel anders. Als men heeft besloten dat 'gaming in de bibliotheek' moet leiden tot meer gebruikers dan mag dat gelden voor openbare bibliotheken, ik zie dat niet gebeuren in de meeste bijzondere bibliotheken. Participatie van de gebruiker in bibliotheekprocessen, bijvoorbeeld in toegespitste onderwerpsontsluiting? Ik zie dat eerder gebeuren in bijzondere bibliotheken dan in openbare bibliotheken. Iedere bibliotheek moet zijn eigen weg zien te vinden, maar je moet natuurlijk wel voortdurend over de schutting blijven kijken.

LT appelleert vooral aan de nieuwsgierigheid van de ene boekenbezitter naar de andere boekenbezitter. Wie heeft mijn boeken ook in huis? Wie is er nog meer geïnteresseerd in de "Boerenoorlogen"? Secundair is de vraag welke literatuur er bestaat op een bepaald terrein. Ik weet wel dat je LT ook daarvoor kunt gebruiken, maar ik zet vraagtekens bij het belang daarvan binnen de context van LT.

In bijzondere bibliotheken wordt vooral gedacht aan wat. Wat is er op een bepaald (onderzoeks)terrein al verschenen? Wat moet ik doen om een bepaalde publicatie in handen te krijgen (met name de e-publicaties)? Pech voor de bibliotheken, want 'wat'vragen zijn ook heel goed te stellen aan Google. En "wie" krijg je dan gewoon cadeau!

Is de rol van bibliotheken dan toch uitgespeeld? Nee natuurlijk, want je moet je serieus afvragen of de conclusie dat de doelgroep steeds kleiner wordt wel juist is. Zie bijvoorbeeld het rapport Information searches that solves problems : How people use the internet, libraries, and government agencies when they need help, December 30, 2007, waaruit duidelijk andere conclusies getrokken kunnen worden over bibliotheekgebruik (zie trouwens ook Rapport creëert buzz van Moqub).

En in bibliotheken realiseert men zich steeds meer dat het "wereldwijde appeal van Librarything" ook heel goed te gebruiken is in de eigen omgeving. Steeds meer applicaties zie je verschijnen waarmee bibliotheekgebruikers in bibliotheken gemeenschappen kunnen creëeren rondom een onderwerp of een opdracht, zeg maar de 'eigen plank gedachte', maar dan geworteld in de collectie van de bibliotheek. Steeds meer krenten uit de LTpap worden in de eigen pap gestrooid.

Kortom, als bibliotheken WEB 2.0 middelen creëeren om hun eigen collectie in een wereldwijd verband aan te bieden en tegelijkertijd een WEB 2.0 inspanning doen om het relevante werldwijde aanbod mee te nemen in het eigen aanbod, dan komen we er wel.

Knollen voor citroenen?

2007-12-18T12:50:00.000+01:00

In de hogere klassen van de middelbare school werd mij opgedragen werkstukken te maken, toen nog scripties geheten. Een van de dingen die duidelijk werd gemaakt was, dat we kritisch naar onze bronnen moesten kijken. Een A&O boekje over het boerenbedrijf in de middeleeuwen is iets anders dan een gedegen studie van een gerenommeerd wetenschapper over de boerenopstanden in Engeland in de veertiende eeuw.

Voor de bronnen op het internet geldt natuurlijk hetzelfde. Er zijn bronnen die betrouwbaar zijn en andere zijn dat niet of minder. Er zijn bijdragen in Wikipedia die betrouwbaar en serieus zijn en andere zijn onvolledig of eenzijdig. Scholieren, studenten en wetenschappers moeten zich dat realiseren en ook getraind worden in het vellen van een juist oordeel. En dat dan ook verwoorden in hun werk. Maar je mag volgens mij niemand verbieden gebruik te maken van welke bron dan ook. Wel moet het alle betrokkenen duidelijk zijn dat een waardering van je werkstuk afhangt van:

a. de boodschap en de vorm waarin de boodschap is vervat
b. de gebruikte bronnen
c. de manier waarop je de bronnen gebruikt
d. de gekozen doelgroep

Het weigeren van Wikipediabijdragen als bron, op de middelbare school van onze jongste zoon is dat het geval, is merkwaardig. Merkwaardig omdat het argument merkwaardig is: de inhoud van de bijdrage kan in de loop der tijd verschillen. Dat nu is op zich juist, maar je kunt natuurlijk wel verwachten dat bij het maken van een verwijzing naar een dergelijke bijdrage op een bepaalde manier te werk wordt gegaan. Neem in ieder geval bij verwijzing datum gegevens mee, zou ik zeggen. Kan je nog eens terugkijken met wikiscanner of iets dergelijks, toch?

Op de middelbare school van onze zoon moet met enthousiasme gereageerd zijn op de berichten omtrent de plannen van Google om een nieuwe voorziening te bouwen met de welluidende naam "Knol".

Deskundigen zouden moeten worden uitgenodigd en misschien aangemoedigd een gecontroleerd, en dus stabiel, artikel of werkstuk af te leveren over een bepaald onderwerp. Uiteraard tegen betaling, ik citeer uit de hierboven genoemde blog (18 december 2007): "Google will provide the author with substantial revenue share from the proceeds of those ads" en uiteraard zonder controle door Google. Ik citeer opnieuw: "Google will not serve as an editor in any way, and will not bless any content. All editorial responsibilities and control will rest with the authors."

Kan iemand mij eens uitleggen hoe we dan als eenvoudige kennisconsument moeten vaststellen wat de precieze waarde is van dergelijke bijdragen? Hoe weet ik als consument dat wat er wordt geschreven niet eenzijdig is? Hoe weet ik als consument dat niet geschreven is vanuit het idee "hoe genereer ik zoveel mogelijk inkomsten uit mijn tekst zonder dat dat opvalt"? Het voorbeeld in bovengenoemde blog is wat dat betreft verhelderend. Hoe weet ik nu dat mevrouw de deskundige (over slapeloosheid) in haar opsomming van medicamenten niet een goedkoop, maar goed werkend, pilletje heeft weggelaten? Of hoe gaat Google om met de ranking van die medicijnenlijst?

Kortom we leveren de onduidelijkheid met betrekking tot het "niveau" van Wikipedia in voor onzekerheid met betrekking tot ware bedoelingen van de deskundigen. Natuurlijk, slechts een fractie van het aantal deskundigen zal zich niet kunnen beheersen, maar doorgaans is ook slechts een fractie van de Wikipediabijdragen van bedenkelijk niveau. In geval van Wikipedia hebben we als consument tenminste nog de mogelijkheid daar zelf iets aan te doen. Maar of "Knol"-auteurs van andermans bemoeienissen gediend zijn?

Bibliotheken hebben gezien de ontwikkelingen een rol te spelen in het bewustwordingsproces wat betreft punt c. "de manier waarop we bronnen gebruiken". Of niet?

Recht en WEB 2.0

2007-12-12T14:44:00.000+01:00

Ik ben dan wel geen jurist, maar dat betekent natuurlijk niet dat ik mijn ogen altijd gesloten houd als ik, qualitate qua, boeken en artikelen zie langskomen die over het juridische veld gaan. Recht en geschiedenis, en dat laatste is een hobby van me, worden nog wel eens gecombineerd en heel soms levert dat wel eens iets interessants op.

Ook recht en werk kunnen gecombineerd worden. En zo zag ik onlangs een -vrij beschikbaar- artikel van Claire M. Germain, "Legal Information Management in a Global and Digital Age : Revolution and Tradition". Ik heb het niet alleen gezien, maar ook gelezen en, let wel ik zeg het nog maar eens, ik ben geen jurist.

Dit artikel is om twee redenen een must voor iedere bibliotheekmedewerker. Ik citeer de eerste paar zinnen uit de inleiding:

Blogosphere, folksonomy, the long tail, mashups, social bookmarking, tagging, filters, information architecture, podcasting, harvesting web content. These terms do not evoke the familiar library we are used to, but they have entered our daily lives as librarians. Times have changed drastically, and the information revolution is underway. This article presents an overview of the public policy issues surrounding digital libraries in the law field, and describes some current trends, such as Web 2.0, the social network. It discusses the free access to law movement, and mass digitization projects, then turns to some concerns, focusing on preservation and long term access to born digital legal information, and authentication of official digital legal information. It finally discusses new roles for law librarians.

En daar zien we ze voorbij komen, de bekende begrippen uit het ons zo vertrouwde WEB2.0 wereldje. Mw. Germain staat bij de meeste van de begrippen in een aparte paragraaf stil, ze legt uit en duidt op de consequenties voor de juridische wereld. En dat is de eerste reden. Maar het juridische kan wat mij betreft gewoon vervangen worden door wat dan ook, voor de wereld van de (andere) humaniora kan zo beetje hetzelfde worden gezegd, uiteraard mutatis mutandis.

De tweede reden is dat het artikel duidelijk aangeeft wat de rol moet zijn van de moderne bibliothecaris of bibliotheekmedewerker. In de hierboven geciteerde regels wordt daar in dat laatste zinnetje, "It finally discusses new roles for law librarians" naar verwezen. Ik noem de door Germain genoemde rollen:

librarians as experts in quality evaluation
librarians as teachers
librarians as core participants in the mission of their institutions
librairans as advocates for free access through global networks

En daar moeten we het dan mee doen. Als je in staat bent om het juridische in dit artikel zo'n beetje te vertalen naar je eigen werkomgeving en zo moeilijk is dat niet, dan is dit artikel wat mij betreft een absolute aanrader.

scanning en google

2007-12-06T13:02:00.000+01:00

De laatste tijd vernemen we steeds meer kritiek op de kwaliteit van de door Google gemaakte scans van boeken. Ik realiseer mij dat dat soms niet anders kan, omdat het origineel simpelweg nu eenmaal van onvoldoende kwaliteit is. Ik liet dergelijke berichten maar passeren, besteedde er niet zoveel aandacht aan.

Vanochtend las ik in de blog van Edwin, "Een intrigerende hand in Google Books". Met name zijn link naar de band met enkele afleveringen van het tijdschrift The Gentleman's magazin nodigde uit om nu eens door zo'n gescand boek te 'bladeren'.

Dus de hele pdf gedownload (meer dan 47 MB!) en eens rustig 'doorgebladerd'. Werd ik niet vrolijk van! Teveel onleesbare - 'uitgesmeerde' tekst- bladzijden, onleesbare onderschriften bij plaatjes, inconsequenties in het scanformaat, weglopende tekst aan de randen bij de 'rugzijde', onleesbare noten en ga zo maar verder.

En hoe zit het met de ocr? Hieronder de tekst van -ik geef het toe- een lastige bladzijde (p. 326):

ber.vko «яттНы Un, h* Ka* baw! t-лг v/m •*
three daaThriTv T'I. H^rr-C'X'.ksyw. W." Л»-
Borlaa«, MwaM-fc'ulnubbT, 'лпгдв-Hïl, K»/T-
Aime, Хаг§;АГ»*-КТ:», »- -1 Г/л-«*>-1*л*. >л»И^» а
d*a¿Mer wt/, '!•>-: in Л[.г.;, Hti,is-ier «t n»r.<.h> ef «e». Mr. Adam's тала WM Xiru, «г.1т dauji, VT <* ТЬглпаа Спшмг. «f ЯчгЪ- та VsrUnd »Creel, !»ír*n/i, Vy Илгзмг**. tei/tV-r ах -1 rtça- She dlíd at frtfrird, «"ТЛ. 14, li«,i.™: -l.ttr only brother Jota Crin*«-*. «j. of I».il Mr. А4сги *г ! íi* «r,'e «rvi'insí «lí'er lUrriet, wtte oí the Hírr. Тьоггил Vara,v>nr Iwreil, ,и«1лч»1 of lit". e-U« of tf^ok End, la Chaetlrton, t<, the Нл... ir, 1 1>т. L/l»iH Kke, bean of Mou. nttr, for »V, .; í W/V , •!.,. h property, ai W'-ll M lí.f ariTowton '-*. , h К vi r**n dijTx«:d of pr,-Tioiii.//,had bw.r. f,'. r r :..ueil iíx.ve stxty year* before by their gr.ir.,ÍÍAther f'atien. e Thoma» Adán», «f Ь.кЬет гготе, Um», »vj. By thed*?tdi 4f hi* arv 1л líw Кет. Нгпту ArLu^-i, B.D. Kettnr of lUMwr.ll tat Snff,lk, t'- «;.f/ra he wu hftir-et-Uw, he ¡nh«rriled млн« ртг/f^rtj in that Tfllaee In F*b. IV î. frxm iftrr 1Ьд1 lime hif health, whu-lt for яотп« year» had Leen fü::rí, bwmme rapvlly w^^, а »'я! 'A xi-reral р*гг1/ч1ч, whW h had íírnitly enfeeMM !ih 10-» cr«, rei,-l/ ring it Mtuuit,!c f<,r him to rel.r.^iMh Mi ,1 :tj : be »<•- ronlinifly Avl чо.ап'1 inAjnl I»VÎ f'naKr, pitié,! hi* i»rUh. Ht« remain« were Interred on tbe ^4tb In the rhartJtyant at Farnilon, among hu pa- rUtfl/mer>. ï/y wnora be «a« jrreativ яЫ nr.irer- •ally beiden for Ь1я nnlforra kindnerf and affability, and for the tfreat attention wh^h he be- •Uiwed on the 'Jome lie coroforta and tbe w.rî'lly U wen u the «pirltual CODUTTU of the bombiert Jan. I«. At Orat, со. Stafford, aged S7, tbe Кет. Adolpluu l/'jpHiu, Vicar of that oarinh, to whlrb he wa« pre«ented by toe Lord Chancellor In 1924. He wa* of Emmanuel cuHeee, Cambridge, В.Л. ISM. /on. 21. At Rhyl, nintïhlre, the Бет. £мя Etant,

Een knappe jongen die met zijn fuzzy search programma hier nog iets van kan maken!

Natuurlijk is het zo dat het merendeel van de tekst van dit boek goed bruikbaar is, maar je zult maar op zoek zijn naar info over ene "George Adams" in de "Northumberland street". Ik heb even moeten puzzelen, maar dat staat volgens mij in de pdf op bladzijde 326.

scannen, vernietigen, niet tevreden

2007-12-03T11:49:00.000+01:00

In het afgelopen jaar hebben wij als bibliotheek van het Vredespaleis nogal wat hand- en spandiensten geleverd bij een scantraject. Alle banden (meer dan 300) van de “Recueil des cours / Académie de Droit International = Collected courses of The Hague Academy of International Law” zijn gescand en zullen binnenkort beschikbaar komen via de site van Brill uitgeverij. Op dit moment is hier in huis (PPL) ook al toegang tot diezelfde data te verkrijgen. Rechttoe rechtaan, een pdf van ieder op dit moment beschikbaar artikel. Zoeken door de artikelen heen is niet mogelijk, enkel via de metatags is de pdf te traceren.

De discussie die op dit moment wordt gevoerd over het vernielen van een exemplaar van ieder boek, in Nederland gepubliceerd tussen 1800 en 1950, enkel en alleen om een snelle scan te kunnen maken, is een discussie die niet is gevoerd toen de 300 banden van de Recueil werden versneden. Er zijn immers nog genoeg exemplaren van iedere band beschikbaar. Wel is gesproken over de kwaliteit van de ge-ocr-de tekst, maar tot een doortimmerd oordeel is het eigenlijk nooit gekomen. Het ging in eerste instantie om het plaatje, niet om een kwalitatief hoogwaardige elektronische tekst. Ik ben benieuwd wat de commercieel opererende uitgever met de data (tekst) gaat doen? Naar verluidt werkt Brill wel aan de e-tekst van de Recueil om structuur aan te brengen.

Kwalitatief hoogwaardige elektronische tekst, wat is dat eigenlijk? In mijn optiek is een elektronische tekst een 100% nauwkeurige weerslag van –laat ik zeggen- het op papier gedrukte equivalent van de e-tekst. Tekstueel en structureel dus. En dat betekent dus dat een simpele scan niet volstaat.

Niet alleen is de gegenereerde tekst aan de hand van een simpele scan op zijn zachtst gezegd onnauwkeurig (ga uit van gemiddeld 1 fout woord op de 10 woorden), ik verwijs naar Alle boeken thuis voor bijna niks: pennywise but poundfoolish door Cees Klapwijk & René van Stipriaan, ook de structuur is verdwenen. Natuurlijk, ik kan in het plaatje van een bladzijde (een deel van) de structuur wel waarnemen, maar zelden zie ik de algehele structuur.

Ik kan niet binnen een structuur zoeken. Stel ik zoek naar een woord in de tekst, maar ik hoef geen treffers uit hoofdstuktitels te zien, of voetnoten, of inhoudsopgaven, of conclusies, of voorwoorden…. Bij een simpele scan betekent dat dus dat ik zelf, achteraf, moet filteren.

Ik kan ook niet naar een structuur zoeken. Eigenlijk kan ik heel wat niet.

De discussie over het het snel en goedkoop maken van een digitale kopie van die naar schatting 500.000 boeken, moet niet alleen gaan over vaart en prijs, ook de algemene vraag “hoe gaan wij straks aan de slag met het verkregen resultaat” dient aan de orde te komen. Moet naar mijn idee zelfs de belangrijkste plaats innemen in de discussie!

Ter illustratie:

Hoe toon je een bladzijde gemaakt met een simpele scan op een e-reader ? Lijkt mij erg lastig. Een grondtekst (bijna) zonder fouten in een structuur gezet die recht doet aan het origineel, biedt natuurlijk heel wat meer mogelijkheden. Kan misschien met een eenvoudige ingreep ook geschikt gemaakt worden voor de Kindle. Als Amazon dat goed vindt tenminste.
Fuzzy search kan misschien een oplossing bieden, zou men kunnen zeggen. Dat is maar ten dele juist, want fuzzy searching kan ook juist vertroebelen. Ook juist ge-ocr-de tekst, maar slechts licht afwijkend van de zoekopdracht, kan als treffer worden gepresenteerd: opdracht ‘bonen’, resultaat ‘bonen, boenen,benen’. Ik pleit er overigens niet voor om fuzzy searching maar helemaal weg te laten. Bij het intoetsen van de zoekvraag kan iemand immers ook fouten maken, of geen rekening houden met verouderde spelling.

Ik heb beide zaken (e-readers, fuzzy search) niet in de discussie voorbij zien komen. Moet naar mijn idee gewoon wel gebeuren.

Ik heb er geen bezwaar tegen dat Nederlands cultuurgoed wordt vernietigd ten behoeve van een simpele en snelle scan onder de voorwaarden die zijn gesteld (kort gezegd, nooit een uniek exemplaar opofferen). Maar de stelling dat wij als consumenten met het verkregen resultaat dan allemaal erg blij moeten zijn, is een idiote gedachte. Ik wil als consument meer en dat kan dus niet voor 6 miljoen.

Hoe en door wie wordt trouwens bepaald welke bibliotheek haar exemplaar moet inleveren? En wat kost de discussie hieromtrent dan eigenlijk?

Social bookmarking, tagging, labelling

2007-11-23T13:15:00.000+01:00

Eerder sprak ik al over tagging en daar kom ik nu weer even op terug. In het artikel Can Social Bookmarking Improve Web Search? van Paul Heymann, Georgia Koutrika en Hector Garcia-Molina. - Infolab Technical Report 2007-33, Last Updated November 2, 2007, wordt uitvoerig geschreven over het nut van bookmarking van urls of websites zo u wilt. De auteurs hebben een gedegen stuk afgeleverd over de social bookmarking site del.icio.us. Ook Phil Bradley verwijst naar dit rapport. Hij is er positief over.

Voor de duidelijkheid, ik ook, voor zover ik er tenminste iets van kon begrijpen. Ik ben een op en top alpha, die indertijd drieen en vieren haalde voor algebra en meetkunde. Het enige wat ik wel snap is dat voor mij onleesbare formules uiteindelijk kunnen leiden tot grafiekjes. En als er dan in gewone mensentaal bij gezet kan worden wat zo'n grafiekje dan uitdrukt dan ben ik de koning te rijk.

Los van dit soort persoonlijke beschouwingen, blijft natuurlijk staan dat ik als werknemer in een bibliotheek moet bekijken in hoeverre bibliotheken in kunnen spelen op de bevindingen in dergelijke rapporten. Zo wordt benadrukt dat vele ingeklopte tags bij een url in feite terug te vinden zijn in de titel dan wel op de eerste bladzijde dan wel in het webdocument dat naar de desbetreffende url van de webpage verwijst(80% namelijk, zie 6.2 Tags. In de overige 20% zitten vaak, tikfouten, zelfde tags maar in andere taal en synoniemen, ergo, Google komt zo ook een heel eind in groeperen).

Is dat dan iets waar we rekening mee moeten houden als we gebruikers van bibliotheken vragen 'tags' of ' labels' aan boeken te hangen of preciezer geformuleerd aan titelbeschrijvingen in een catalogussysteem? Zijn er al bibliotheken die hier ervaring mee hebben? Of dat zelfs maar hebben onderzocht? En .. in hoeverre wordt de officiele onderwerpsontsluiting eigenlijk bepaald door woorden uit de titel of de eerste bladzijde van een boek? Of de achterflap?

In mijn bibliotheek wordt er dus niet getagged door gebruikers, zoals ik al eerder aanduidde. Gedurende de afgelopen 5 maanden konden mensen aan hun eigen titelselectie(s) tags toevoegen. Werd niet gedaan en wordt nog steeds niet gedaan. Waarom taggen mensen wel hun bookmarks in del.icio.us, maar niet hun titels op hun eigen virtuele plank(en)? Ook deze tags kunnen worden gedeeld met anderen! Is het omdat del.icio.us niet of veel minder wordt geassocieerd met een bibliotheek? (zie de rapportage Sharing etc. voor een indruk over hoe mensen tegen bibliotheken aankijken).

Hoe stimuleren wij onze gebruikers om eens een handje toe te steken? Tot meerdere eer en glorie van jezelf en anderen.

Ebook readers en PPL

2007-11-21T11:26:00.000+01:00

In de bibliotheek van het Vredespaleis werken wij op dit moment aan een voorstel om doelgericht te onderzoeken wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn met betrekking tot de inzet van ebook readers.

Natuurlijk hebben wij hier intern al de nodige ad hoc discussies gehad, maar nu wordt de structurele aanpak die ons voor ogen staat ingegeven door de -hier en daar wat opgeblazen- publiciteit rondom de introductie van de Kindle door Amazon. Duidelijk is in ieder geval dat we dat foeilijke ding in eerste instantie niet zullen meenemen in ons onderzoek, simpelweg omdat de reader in Europa niet geleverd wordt, maar natuurlijk ook omdat er nog geen communicatie via de europese telefoonnetwerken kan plaatsvinden. Schuiven we dus naar de achtergrond.

Onder doelgericht verstaan wij in ieder geval dat we zullen voorstellen twee readers aan te schaffen en dan vervolgens te kijken hoe wij die kunnen inzetten in onze eigen dienstverlening. Uiteraard onderzoeken wij de technische mogelijkheden (draadloos kunnen werken en hoe dan? via usb op de leeszaalcomputers?) conversie software (welke software waar aanbieden?) en natuurlijk de content (welke teksten kunnen wij inkopen en hoe mogen we die verspreiden?) en zo zullen er nog wel meer vragen opkomen, denken wij zo.

Even nog een illustratie: een ebook via Netlibrary aanbieden heeft zo zijn beperkingen, namelijk: "uitlenen" betekent dat het ebook vervolgens niet meer beschikbaar is voor anderen totdat het wordt " teruggebracht" is er een, en de ander is natuurlijk de prijs. Zouden wij niet een ebook reader (of meerdere) vol kunnen zetten met relevante teksten en die dan ter uitlening kunnen aanbieden? Zo weten wij dat een Netlibrary ebook gemiddeld 150 euro kost, sommige van die eboeken kosten bij Amazon 40 dollar!

Ik zou wel eens willen onderzoeken of een bij Amazon, of welke andere ebook provider dan ook gekocht eboek, mag worden opgeslagen op een eigen server en op afroep geplaatst mag worden op een ter uitlening beschikbare reader?

Stel je eens voor? In onze (juridische) bibliotheek komt een onderzoeker langs die aangeeft gedurende een bepaalde periode te willen werken aan een bepaalde kwestie. Onze vakinhoudelijke experts weten dat voor een dergelijk onderzoek een aantal handboeken beschikbaar is die ook elektronisch in ons bezit zijn. Voor een dergelijke gelegenheid zou je dus een specifieke reader kunnen opbouwen. Of je laat dat over aan de onderzoeker zelf, maar biedt je uiteraard terzake deskundige ondersteuning.

Een en ander lijkt mij wel een onderzoeksprojectje waard.

Catalogiseren: doe het zelf of doe het niet?

2007-11-19T21:34:00.000+01:00

Soms vraag ik wel eens af of het de taak van een bibliotheek is om het aangeschafte materiaal zelf te catalogiseren.

Onderstaande gedachtenexercitie werd in gang gezet door een artikeltje van Alan Danskin, "Tomorrow Never Knows": the end of cataloguing? in: IFLA Journal 33(3): 205-209.

Natuurlijk, als meerdere bibliotheken gebruik maken van een gemeenschappelijke catalogus dan valt er al veel te delen en dus te besparen. Maar bijzondere bibliotheken profiteren daar natuurlijk veel minder van.

Bovendien doemt binnen afzienbare tijd het probleem op dat het moeilijk zal worden om nog vakbekwame catalogisanten te vinden. Als bibliotheken zelf willen of moeten blijven catalogiseren dan moeten die bibliotheken ook bereid zijn aan (bij)scholing te doen. Dat kost geld.

Er zit maar een ding op: titelbeschrijvingen inkopen. Ook dat kost geld. Maar het biedt natuurlijk ook ruimte in de vorm van besparingen in de personele sfeer. En de vraag is natuurlijk vervolgens waar de bibliotheek dan gaat winkelen?

Bij de bron zou ik willen voorstellen.

Waarom kunnen boeken en tijdschriften niet worden uitgerust met een RFID chip door de uitgever -tegen een geringe meerprijs- met daarop de titelbeschrijving van het werk in bijvoorbeeld MARC? Even scannen en hup de titel staat in MARC op je scherm. En als dat noodzakelijk is, valt dat natuurlijk te converteren naar welke opmaak dan ook. Of rechtstreeks in een database in te lezen.

Bibliotheken kunnen zich dan meer en meer richten op het werk waar zij goed in zijn, de onderwerpsontsluiting, de verrijking. Ik kan mij nog wel voorstellen dat de auteur van het desbetreffende werk zijn onderwerpsontsluiting meelevert op die RFIDchip. Die kan vervolgens door professionele bibliotheekmedewerkers, gebruikers en goed doorwrochte, slimme software worden aangevuld en gerubriceerd.

De aldus samengebrachte informatie, titelbeschrijving en onderwerpsontsluiting, moet natuurlijk ook nog worden aangeboden. En dan op een zodanig manier dat gebruikers eenvoudig, snel en op een intuitieve manier hun zoekresultaat kunnen verkrijgen. Met allerhande verwijzingen naar relevante auteurs, relevante literatuur, informatie over de beschikbaarheid, eventuele kosten en dergelijke zaken meer, ook buiten de eigen instelling. Bibliotheken spelen hier een belangrijke rol, want alleen zij kunnen samenbrengen zonder enige beperking of sturing. In de bibliotheek spelen immers geen zakelijke belangen, bij producenten en handelaren van de 'bibliotheekartikelen' wel.

Kortom: bibliotheken moeten zich meer toeleggen op gespecialiseerde, voortdurend in beweging zijnde kennis en kunde en minder investeren in het zelf catalogiseren, hetgeen in feite werk van algemene aard is, want volgens strikte, nauwelijk veranderende regels.

Gratis tijdschriften zijn duurder!

2007-11-16T10:38:00.000+01:00

De titel boven dit verhaal is een variant op de titel Gratis tijdschriften geven hogere kosten die te vinden is boven een bijdrage van Raymond Heemskerk in Cicero, nr 13 , p. 6, november 2007. Cicero is een driewekelijkse uitgave van het Leids Universitair Medisch Centrum en bestemd voor studenten.

In de bijdrage komt Han Belt, hoofd van de Walaeus Bibliotheek (gevestigd in het LUMC) aan het woord. Hij verhaalt over zijn aanvankelijke enthousiasme over open access tijdschriften (PLoS, Biomed Central) en zijn geleidelijke beweging naar twijfel over het nut van dergelijke open access initiatieven.

Hoe kwam dat? Belt geeft eigenlijk drie argumenten.

In de eerste plaats het kostenaspect. Open access tijdschriften zijn gratis te raadplegen, maar om een artikel te kunnen plaatsen in een dergelijk tijdschrift moet eerst worden betaald. De auteur moet dus betalen voor opname in een open access tijdschrift en de auteur declareert die kosten natuurlijk vervolgens bij zijn werkever. Als alle 1500 publicaties die jaarlijks in en om het LUMC worden geschreven in open access tijdschriften zouden verschijnen dan kost dat op jaarbasis miljoenen euro's. Dat is duurder dan het aanhouden van abonnementen op de reguliere e-tijdschriften!

In de tweede plaats was het de bedoeling dat open access meer gebruik, bijvoorbeeld in de derde wereld zou genereren. Dat blijkt niet het geval. Wel wordt eerder verwezen naar artikelen in open access tijdschriften, maar niet vaker. En voor de derde wereld geldt dat er minstens twee projecten zijn -onder de vlag van de Verenigde Naties, HINARI en AGORA bijvoorbeeld- die gratis toegang verzorgen tot (een deel van) de reguliere tijdschriften markt. De lezersmarkt is dus min of meer gelijk gebleven. Als hier geen gunstige beweging is, blijft het kostenaspect natuurlijk als een molensteen om de nek hangen.

In de derde plaats bestaat twijfel over de zogenaamde peer reviewing. Het idee is dat traditionele tijdschriften de kwaliteitscontrole veel beter aanpakken dan open access tijdschriften. Het grote geld zit hier immers aan de kop. Kwaliteit is niet belangrijk, als je maar betaalt. Dat is toch anders dan; hier heb je een waardeloos tijdschrift, koopt u het maar. Hier zit het geld in de staart.

Belt wijst wel nog op allerlei initiatieven. Sommige uitgeverijen kiezen voor hybride modellen, sommige artikelen zijn gratis te raadplegen andere niet. Sommige universiteiten, of verenigingen van vakgenoten (specialisten genaamd in de medische wereld) onderzoeken de mogelijkheden. En in Duitsland werkt de Deutsche Zentralbibliothek fuer Medizin mee aan een open-access tijdschrift: German Medical Science - an Interdisciplanary Journal.

Misschien dat de gespecialiseerde bibliotheek er dus wat bij moet gaan doen: uitgeven van wetenschappelijk verantwoord materiaal.

Worldcat Identities

2007-11-14T13:22:00.000+01:00

Ik heb eens even zitten kijken in die Identities optie die sinds kort in Worldcat is geintegreerd. Ik kwam daartoe na signalering door Edwin in zijn blog. Ik had er over gehoord, maar er nooit naar gekeken, misschien omdat het, toen ik er over hoorde, nog erg experimenteel was.

Maar nu toch maar eens een kort onderzoekje. En hoe deed ik dat dan? Precies, ik toetste mijn eigen naam in! Uiteraard is dat geen ijdelheid mijnerzijds, dat begrijpt u, maar ik kan natuurlijk zo wel gemakkelijk controleren of er iets van de voorziening klopt. Afgezien van wat tijdschrift artikelen die nooit ergens zijn gecatlogiseerd, heb ik ooit bijgedragen als auteur aan twee boeken en ben ik ook ooit gepromoveerd, het derde boek dus.

Mijn eerste schrijfsel werd in 1985 gepubliceerd en was eigenlijk een gewone tentoonstellingscatalogus die ik schreef met mijn docent middeleeuws hebreeuws. In feite een obscuur werkje, mag eigenlijk de naam 'boek' niet hebben. Het tweede boek waaraan ik een bijdrage leverde was een vertaling van een vroegchristelijke bijbelcommentaar en dat boek verscheen -in een reeks- in 1993. Tot slot promoveerde ik -met een in eigen beheer uitgegeven boek- in 1998.

Wat vind ik daarvan terug in die Worldcat Identities? Welnu alleen de eerste twee werken. Mijn proefschrift is er niet! Zit zelfs niet in Worldcat en dat is precies waar Edwin op doelde toen hij opmerkte dat de GGC niet volledig is opgenomen. Jammer.

En wat is een 'audience level' (van kids tot special) nu eigenlijk? Is dat het veronderstelde gemiddelde niveau van je publicaties? Of het gemiddelde niveau van je lezers? Hoe meet je dat eigenlijk? Mijn level zit net een beetje boven het gemiddelde. Ik dacht altijd dat al mijn schrijfsels zeer specialistisch waren, gezien de onderwerpen. Maar misschien dat het niveau nog veranderd als mijn proefschrift wordt meegenomen!

Dan de 'related identities'. In mijn geval zijn dat de co-auteurs van de eerste twee boeken en de auteur van de bijbelcommentaar, Efrem de Syrier (306-373). Ik voel mij vereerd met dit gevarieerde gezelschap, maar Efrem een related identity noemen, ik weet het niet hoor.

So far so good, en nu eens testen met een echte wetenschapper. Steven Mithen, engels archaeoloog. Dat ziet er beter uit! Mithen heeft flink gepubliceerd de laatste jaren, waaronder uiteraard ook artikelen. Die artikelen zie je niet terug in de opsomming van publicaties, maar zijn wel op te roepen vanuit de timeline. Even zelf de publicaties optellen in de timeline en dat levert 33 publicaties op, waarvan er slechts 10 (de boeken) worden opgesomd. 10? Sommige titels staan er dubbel! Catalogiseer fouten? of ietsjes aangepaste titels ('origin' in de ene titel 'origins' in de andere) bij nieuwe oplagen dan wel edities? Wie zal het zeggen?

Tot slot zien we onderaan een tagcloud staan die overduidelijk betrekking heeft op het wetenschappelijke werk van S. Mithen. Ik vind het verwarrend als de cloud wordt aangeduid met 'associated subjects'. Ik denk dan dat de onderwerpen op de een of andere manier gekoppeld zijn aan zijn werk en niet een aanduiding van zijn onderwerp(en). Duidelijker is volgens mij de simpele aanduiding 'His subjects'.

Kortom, een geweldige voorziening, met hier en daar een klein beetje onduidelijkheid, hier en daar een klein beetje onvolledigheid. Worldcat Identities is dan ook nog in het beta-stadium en de er aan ten grondslag liggende data is niet compleet, maar dat laatste is eenvoudig op te lossen, lijkt mij. En over attenderen gesproken; ik zou net als Edwin erg gelukkig zijn als RSS op een identity kan worden gerealiseerd. Altijd op de hoogte blijven van wat Mithen nu weer heeft geschreven, wie wil dat nou niet?

De top40

2007-11-13T12:44:00.000+01:00

Ik zie de laatste tijd erg veel gerangschikte lijstjes langskomen. De top100 blogs, de top34 bibliotheken, de topweetikveel wat...

Ik kan maar niet begrijpen wat daar nu precies het nut van is. Dat komt misschien omdat ik de top40 van de radiopiraat Veronica (voor mij einde jaren 60, begin jaren 70) ook al niks vond. De meest interessante muziekjes stonden in de lagere regionen of zelfs in de tipparade. In tegenstelling tot veel leeftijdgenoten heb ik dus nooit top40s verzameld.

Ik vraag me af of het niet beter is te zoeken naar voor jou relevante blogs, ontwikkelingen, antwoorden op vragen en meningen dan te kijken naar de top 3 in ieder lijstje dat je voorbij ziet komen. Het is niet de rangorde die bepalend moet zijn, maar de inhoud.

Bibliotheekbezoekers delen niets!

2007-11-12T22:05:00.000+01:00

Maakte ik in Delen, privacy en vertrouwen al gewag van het verschijnsel dat bibliotheekgebruikers eigenlijk niks willen delen met andere gebruikers, binnen de context van de bibliotheek tenminste, dan moet ik nu helaas vertellen dat ik dat al eerder wist.

Wat is het geval? Zo'n beetje voor de zomer hebben wij hier in de bibliotheek van het Vredespaleis de voorziening 'MyPPL' geintroduceerd. Een keer even een kort berichtje op de homepage en verder geen poespas. Inmiddels hebben wij nu zo'n 100 gebruikers van deze voorziening. Niet erg veel, maar dat hadden wij ook niet verwacht. Het actieve werven van gebruikers moet nog beginnen. Wij beschouwen de afgelopen maanden eigenlijk als een testperiode.

In de 'MyPPL' hebben wij een paar typische -zeg- uitwisselingsopties gemaakt.

een ikoontje dat aangeeft dat anderen de publicatie ook hebben geplaatst in 'MyPPL'
een mogelijkheid om tags toe te kennen aan een publicatie
een mogelijkheid om reviews te schrijven die dan door anderen gezien kunnen worden

Wordt niet gebruikt! In de review optie alleen meldingen als: 'moet geprint worden', 'moet gekopieerd worden', 'lezen!', etc. Niet bepaald informatie die je wilt delen met anderen, zou ik zeggen. Het kan heel goed zijn dat de gebruikersgroep van onze bibliotheek nog niet klaar is voor dit soort nieuwerwetsigheden. Daar ligt dus een taak! Maar hoe doe je dat op de beste manier?

Misschien dat we hier in de PPL maar moeten besluiten die drie mogelijkheden voorlopig te vervangen door een optie: virtueel 'geeltje'.

Delen, privacy en vertrouwen

2007-11-12T21:39:00.000+01:00

Ik weet het nog als de dag van gisteren! Op 26 oktober jongstleden las ik in de blog van Wow!ter voor het eerst over het bestaan van: De Rosa, C. (2007). Introduction. Sharing, privacy and trust in our networked world : a report to the OCLC membership. De Rosa et al. Ed. Dublin, OH, OCLC. Een rapport van maar liefst 280 p. lang!

Afgezien van wat citaten heb ik bij Wouter eigenlijk geen gedegen bespreking gezien. En dat is begrijpelijk, want eigenlijk is het een onleesbare rapportage. Cijfers, cijfers en nog eens cijfers. Veelal ook nog eens uitgebeeld in prachtige grafieken en dat verklaard dan ook de omvang natuurlijk.

Als een rechtgeaard lezer en bibliotheekmedewerker heb ik dat rapport eerst uitgeprint en vervolgens _helemaal_ gelezen! Sufmakende lectuur moet ik zeggen, niet alleen vanwege de omvang en de opsommende wijze van schrijven, want dat kan in een dergelijke rapportage niet anders, maar vooral ook door de ontluisterende berichten over de bibliotheek en de visie van webgebruikers op bibliotheken. De bibliotheek moet tekst leveren, al dan niet in e-vorm, maar verder heeft de gebruiker er eigenlijk niets te zoeken. Een gemeenschap vorm je elders, niet in een bibliotheekcontext.

Dat is toch iets waar we als bibliotheekmedewerkers rekening mee moeten houden!